فصل چهارم : فضايل اخلاقى و شيوه زندگى امام على ( ع ) زهد على ( ع ) مفهوم زهد در كلام امام ( ع ) زهد در لغت به معناى بىميلى ، ترك كردن ، دورى گزيدن و رويگردانى است . و « زهد » به ويژه براى دين و امور عبادى به كار مىرود و دانشمندان علم لغت ، در اين مفهوم كلى ، اختلاف ندارند . فيومى در مصباح آورده است : « ( زَهِدَ ) فى الشىء و عنه ايضاً ( زُهْداً ) و ( زَهَادَةً ) بمعنى تركه و اعرض عنه فهو ( زَاهِدٌ ) . . . » « 1 » و در اصطلاح مفهومى گسترده دارد ، كه از آن برداشت‌هاى مختلفى شده است و اكثر آنها حالت تحريف به خود گرفته است . برخى زهد را به معناى عزلت و گوشه‌گيرى تفسير كرده‌اند و بعضى ديگر آن را به مفهوم دل كندن از دنيا و محروم شدن از نعمت‌هاى دنيوى براى رسيدن به نعمتهاى آخرت تفسير كرده‌اند ، كه اين همان شيوه‌اى است كه راهبان در مسيحيت اختيار كرده‌اند و اسلام ، سخت اين شيوه را محكوم كرده است « لا رهبانيةَ فى الاسلام » . تعريف و برداشت‌هاى نادرست از زهد مورد بحث ما نيست . آنچه موردنظرمااست ، رسيدن به مفهوم زهدى است كه در اسلام جايگاه ويژه‌اى دارد ، نه آن چيزى است كه ديگران برداشت مىكنند . براى اين منظور بهتر است كه به مفهوم زهد در نهج‌البلاغه و كلام امام على ( ع ) بپردازيم و مقصود آن حضرت را از زهد دريابيم ، در نهج‌البلاغه در دو جا از زهد تعريف شده است :

--> ( 1 ) . فيومى ، المصباح المنير ، ماده زهد - ج 1 ، ص 257 - و نيز ر . ك : ابن منظور ، لسان العرب ، ج 2 ص 196 ؛ طريحى ، مجمع‌البحرين ، ج 2 ، ص 296 ؛ زبيدى ، تاج العروس ، ج 2 ، ص 365 و . . . ) .